سقراط – زندگینامه و بیوگرافی

سقراط

زندگینامه و بیوگرافی سقراط فیلسوف یونان کلاسیک اهل آتن و یکی از بنیانگذاران فلسفه غرب

سقــــراط

سقراط هیچ گاه زحمت نگارش اندیشه هایش را به خود نداد. تقریبآ هر آنچه امروزه از سقراط می دانیم . از طریق مشهورترین شاگردش . افلاطون به دست ما رسیده است. او در رساله های آپولوژی . کریتون و فایدون به شرح زندگی و محاکمه استادش پرداخته است. در رساله های دیگر افلاطون نیز . افکار سقراط تشریح شده اند ؛ با این وجود تفکیک افکار سقراط از افکار افلاطون دشوار است
سقراط در ۴۷۰ یا ۴۶۹ پیش از میلاد در آتن به دنیا آمد. پدرش مجسمه سازی سرشناس و محترم بود. این اعتبار برای سقراط مجالی فراهم آورد تا از بهترین آموزش های آن زمان آتن . از حساب و هندسه و نجوم تا شعر کلاسیک یونان را فراگیرد.
همه مورّخان متفق القول هستند که سقراط مردی بسیار زشت رو بوده است. سر او طاس . صورت او پهن و گرد . و چشمان او فرورفته و بی حرکت بود و دماغی بزرگ و در عین حال کوفته داشته است که بر روی آن لکه ای واضح دیده می شده است
سقراط در جوانی به عنوان هوپلیت سرباز پیاده نظام ارتش خدمت کرد. آلکیبیادس درباره این دوره از زندگی سقراط می گوید: « تاب و توانش بسیار بود. گاهی آذوقه نمی رسید و ما بی غذا می ماندیم. در چنین مواقعی . که به هنگام جنگ غالبأ پیش می آید . سقراط نه تنها از من بلکه از همه برتر بود. هیچ کس با وی قابل قیاس نبود. قدرتش در تحمّل سرما نیز شگفت انگیز بود. یخبندان سختی بود زیرا که زمستان در آن ناحیه به راستی سرد است . و همه یا در خانه می ماندند یا اگر بیرون می رفتند ؛ پوشاک فراوان به تن می کردند و پاهای خود را در پشم یا نمد می پیچیدند. در چنین هنگامی . سقراط با پاهای برهنه و پوشاک عادی خود بهتر از سربازان دیگر روی یخ قدم برمی داشت و سربازان از روی خشم و کینه به او می نگریستند ؛ زیرا چنان می نمود که سقراط آنان را تحقیر می کند. »
دوستان و همشهریانش شجاعت و ایستادگی وی را در جریان محاصره پوتیدایا طی نبرد دلیروم از جنگ های پلوپونزی بسیار ستودند. شجاعتی که در آن جنگها از خود نشان داد . از وی شخصیتی برجسته و ممتاز ساخت
افکار سقراط متوجه مفهوم انسانیت شد. تا آن زمان بیشتر تلاش های فیلسوفان و اندیشمندان . درباره جهان و چیستی آن بود و این که از چه موادی تشکیل شده و ماده اصلی آن چیست. اما او اعلام کرد که باید جهان شناسی را کنار گذاشت و به انسان بازگشت . شعار او خودت را بشناس بود.
سقراط در بازار آتن ( آگورا ) جوانان و متفکران را دور خود جمع می کرد و آن ها را به زیر سایه معابد می کشاند و از آنان می خواست تا سخنان و کلمات خود را تحت تعریف دربیاورند. همشهریان آتنی اش را تشویق می کرد تا خدایانشان . ارزش هایشان و خودشان را مورد پرسش و ارزیابی قرار دهند. تا می دید که مردم به سهولت راجع به عدالت گفتگو می کنند . وی به آرامی می پرسید که آن چیست ؟ این شرافت . فضیلت . اخلاق و وطن دوستی که از آن سخن می گویید ؛ چیست ؟
جوانانی که دور او جمع می شدند . از گروه های مختلفی بودند:ثروتمندانی چون افلاطون و آلکیبیادس که از تحلیل هجوآمیز سقراط از دموکراسی آتن لذت می بردند ؛ امثال آنتیستنس که فقر بی اعتنای استاد را می ستودند و از آن دینی درست می کردند ؛ و آنارشیست هایی به تعبیر امروزی از قبیل آریستیپوس که در آرزوی دنیایی به سر می بردند که در آن بنده و رئیس و مرئوسی نباشد و همه همچون سقراط کاملآ آزاد باشند.
احترام و علاقه بی حدی که سقراط در نزد شاگردانش داشت . نه تنها به خاطر سابقه افتخارآمیز او در میدان جنگ . یا بی اعتنایی به مظاهر دنیا ؛ بلکه بیش از همه به سبب فروتنی سقراط در عقل و حکمت بود. او مدعی حکمت نبود . بلکه تنها می گفت که با شور و شوق به دنبال آن می رود. مبدأ فلسفه او همانا اعتراف به جهل خویشتن بود . آنچنان که می گفت: « دانم که ندانم
در سال ۳۹۹ پیش از میلاد . نزدیک به دو هزار و پانصد سال پیش در دادگاهی قانونی . در حضور یک هیئت منصفه سقراط به اعدام محکوم شد. جرم وی « فاسد کردن جوانان » و « بی اعتقادی به خدایان » بود.
بر اساس آنچه افلاطون که خود در جلسه دادگاه حاضر بوده . در رساله آپولوژی نوشته است ؛ در ابتدا اتهام سقراط به او فهمانده می شود و سپس سقراط در مقام دفاع از خود برمی آید. او منکر آن است که جوانان را فاسد کرده باشد. سقراط شرح می دهد که نه تنها عموم مردم بلکه معبد دلفی او را داناترین افراد بشر دانسته . در حالی که تنها علمی که او دارد ؛ علم به جهل خویشتن و ناچیزی علم بشر در برابر علم خداست.
سقراط می گوید که او منکر خدایان آتن است . خود به خدایی یگانه باور دارد. او تعلیم فلسفه را وظیفه ای می داند که از سوی خدا به او محوّل شده و او اطاعت خدا را بر اطاعت مردم ترجیح می دهد. پس از پایان این خطابه . قضات حکم به سرکشیدن جام زهر صادر می کنند . و سقراط خطابه ای نهایی ایراد می کند که در آن بیش از پیش . از اعتقادش به زندگی پس از مرگ سخن می گوید. در نهایت . در حالی که شاگردانش پیشنهاد فرار به او می دهند . او مرگ را به فرار ترجیح می دهد
پیش از سقراط . فیلسوفان به طور کلی برون نگر بودند و تلاش می کردند تا پدیده های جهان را توضیح دهند. فلسفه با سقراط به مسیر تازه ای افتاد. انقلاب سقراط . وارد کردن اخلاق در فلسفه . اخلاق را در کانون توجّه فلسفه قراردادن و تأکید ورزیدن بر فنّ جدل و استدلال نظری است ؛ و این کار به معنای درون نگری . روی تافتن از جهان خارج و نظر کردن به انسان و خویشتن انسان است
روش سقراط که خودش آن را تلنخوس بازجویی می نامید . بر اساس سؤال و جواب متوالی و هدفمند بناشده بود ؛ به طوری که سقراط با اختیار موضع طرف مقابل . ابتدا موافقت و همراهی او را جلب می کرد و سپس تناقضات استدلال های او آشکار شده و با استفاده از موضع خود شخص . مدعایش را رد می نمود.
در آن دوران سوفسطائیان نفوذ زیادی بین جوانان آتنی داشتند و به آنها سفسطه و فن جدل آموزش می دادند وادعایشان این بود که حقیقتی وجود ندارد. آنها خود را دانشمندترین و عالمترین مردمان می خواندند. سقراط بنا بر نتیجه ای که در زندگی بدان رسیده بود . با آن ها که ادعای علم و دانش داشتند . به مقابله پرداخت.
روش عملی سقراط برای مبارزه با چنین اشخاصی این بود که با یکی از آنها وارد گفتگو می شد و می کوشید تا از او افکارش را درباره موضوعی خاص . مثلاً شجاعت بیرون بکشد. آن شخص در ابتدا فکر می کرد که حقیقت شجاعت را می شناسد و به آن آگاه است.
سقراط گفتگو را به شیوه پرسش و پاسخی شروع می کرد و در آغاز خود را با آنچه شخص مقابلش می گفت . همراه نشان می داد. ممکن بود این گفتگو به طول بینجامد . اما سر انجام بحث را به جایی می رساند که شخص مقابل به نادانی خود پی می برد ؛ یعنی به این نتیجه می رسید که حقیقتاً هیچ چیزی را درباره شجاعت نمی داند و به این صورت . سقراط به او می فهماند که اعتراف به نادانی . بزرگ ترین دانش است
سقراط فیلسوف بزرگ یونان . با شعار به خود بپرداز همشهریان آتنی اش را تشویق می کرد تا خدایانشان . ارزش هایشان و خودشان را مورد پرسش و ارزیابی قرار دهند. در سال ۳۹۹ پیش از میلاد . سقراط به فاسد کردن جوانان متهم شد. اتهام دیگر او بی اعتقادی به خدایان بود. سقراط را به دادگاه فراخواندند و قضّات مجازات مرگ را برای سقراط خواستار شدند. در حالی که شاگردانش پیشنهاد فرار به او می دهند . او مرگ را به فرار ترجیح می دهد. افلاطون شاگرد او . در رساله های آپولوژی . کریتون و فایدون به شرح زندگی و محاکمه استادش پرداخته است
هرچند پیش از سقراط نیز فیلسوفان و متفکّران بزرگی چون فیثاغورس . هراکلیتوس و پارمنیدس وجود داشته اند ؛ امّا اندیشه آنان بیش تر برون نگرانه و متوجّه اشیاء طبیعی بود. سقراط امّا مبلّغ تعریف کلّیات . وارد کردن اخلاق به فلسفه و توجّه به خویشتن انسان بود.
سقراط جوانان شهر را دور خود جمع می کرد و آنان را به تفکّر درباره سخنان و کلماتشان ترغیب می کرد. او همشهریان آتنی اش را تشویق می کرد تا خدایانشان . ارزش هایشان و خودشان را مورد پرسش و ارزیابی قرار دهند. تا می دید که مردم به سهولت راجع به عدالت گفتگو می کنند . وی به آرامی می پرسید که آن چیست ؟ این شرافت . فضیلت . اخلاق و وطن دوستی که از آن سخن می گویید ؛ چیست ؟
اگر فضیلت با خردمندی و دانش معنا می شد . آن گاه مردمان می توانستند نتایج بلندمدت اعمالشان را پیش بینی کنند ؛ و امیال و خواهش های خود را تحت نظم دربیاورند. هرچند در انسان مطلّع نیز شهوات وجود دارند . ولی او بهتر از جهّال می تواند بر خود مسلّط باشد. نیز در اجتماعی که بر پایه عقل و دانش باشد . نفع هر شخص در متابعت از قوانین خواهد بود. ولی اگر خود حکومت پوچ و بی نظم باشد . و مقصود از آن خدمت و مساعدت به مردم نباشد . و بدون هدایت و راهنمایی مردم فرمانروایی صورت بگیرد . آیا می توان امید داشت که در چنین حکومتی اشخاص از قوانین پیروی نمایند و منافع خاصّ خود را تابع خیر کلّی عموم بدانند ؟
سقراط می خواست مردان باکفایت را به قدرت برساند. از جوانان آتنی می پرسید: « اگر من بخواهم کفشی را تعمیر کنم . چه کسی را باید به این کار بگمارم ؟ » و پاسخ می شنید که « کفّاش را ای سقراط. » وی درودگران و مسگران و دیگران را نیز نام می برد . و سرانجام سوالی از این قبیل می پرسید که: « کشتی دولت را چه کسی باید تعمیر کند ؟ »
در سال ۳۹۹ پیش از میلاد . سقراط به فاسد کردن جوانان متهم شد. اتهام دیگر او بی اعتقادی به خدایان بود. سقراط را به دادگاه فراخواندند. دادستان های محکمه آنیتوس و مِلِتوس مشهور . و لیکون گمنام بودند ؛ که مجازات مرگ را برای سقراط خواستار شدند
بر اساس آنچه افلاطون که خود در جلسه دادگاه حاضر بوده . در رساله آپولوژی نوشته است ؛ در ابتدا اتهام سقراط به او فهمانده می شود و سپس سقراط در مقام دفاع از خود برمی آید. او منکر آن است که جوانان را فاسد کرده باشد. سقراط شرح می دهد که نه تنها عموم مردم بلکه معبد دلفی او را داناترین افراد بشر دانسته . در حالی که تنها علمی که او دارد ؛ علم به جهل خویشتن و ناچیزی علم بشر در برابر علم خداست.
سقراط می گوید که او منکر خدایان آتن است . خود به خدایی یگانه باور دارد. او تعلیم فلسفه را وظیفه ای می داند که از سوی خدا به او محوّل شده و او اطاعت خدا را بر اطاعت مردم ترجیح می دهد. پس از پایان این خطابه . قضّات حکم به سرکشیدن جام زهر صادر می کنند . و سقراط خطابه ای نهایی ایراد می کند که در آن بیش از پیش . از اعتقادش به زندگی پس از مرگ سخن می گوید
سقراط نخست آنیتوس و ملتوس را به زبان آوری متّهم می کند و این اتّهام را که بر خود وی بسته بودند . رد می کند. او می گوید که فقط در بیان حقیقت زبان آور است ؛ اگر به عادت مألوف خود سخن بگوید و نه به صورت « خطابه مدوّنی که به صنایع و لطایف مزّین باشد . » نباید بر او خشم بگیرند. وی بیش از هفتاد سال دارد و تاکنون در محکمه ای حضور نیافته است . و بنابراین اگر طرز بیانش خلاف رسم محاکم است . باید او را معذور بدانند.
آن گاه می گوید که علاوه بر مدّعیان رسمی . گروه بزرگی مدّعی غیررسمی نیز دارد . که از زمانی که قضاّت کودکانی بیش نبوده اند . همه جا از « سقراط . که مردی است دانا و درباره آسمان های زبرین می اندیشد . و در زمین زیرین کاوش می کند و بد را خوب جلوه می دهد . » سخن گفته اند. این اتّهام دیرینه از جانب افکار عمومی . از اتّهامات رسمی خطرناک تر است . خاصّه آن که او نمی داند واردکنندگان این اتّهامات چه کسانی هستند.
سقراط در پاسخ این دشمنی های دیرینه می گوید که وی مردی عالم نیست. سقراط می گوید که یک بار از معبد دلفی درباره داناترین افراد پرسیده اند و پاسخ آمده که از سقراط داناتر نیست. سقراط خود از این بابت مبهوت و متحیّر است ؛ زیرا او می داند که دانشی ندارد ؛ و خدا نیز ممکن نیست دروغ بگوید. بدین سبب سقراط به نزد کسانی می رود که به دانایی معروف بوده اند. نخست به نزد سیاست مداری می رود که « برخی او را دانا می شمردند . و خود او باز خود را داناتر می دانست. » امّا به زودی در می یابد که او دانا نیست. سپس به سراغ شاعران می رود و از آن ها می خواهد قطعاتی از آثار خودشان را برای او توضیح دهند ؛ ولی شاعران از عهده این کار برنمی آیند. « آن گاه دانستم که شعر سرودن شاعران از فرط دانایی نیست . بلکه بر اثر نوعی نبوغ و الهام است. » سپس به نزد صنعتگران می رود . ولی اینان را نیز به همان اندازه مأیوس کننده می یابد.
سقراط می گوید که در این جریان دشمنان فراوانی برای خود تراشیده است. سرانجام به این نتیجه می رسد که « فقط خدا داناست. » با این حساب چرا خدا سقراط را داناترین آدمیان دانسته است ؟ سقراط این گونه پاسخ می دهد که منظور خدا شخص سقراط نیست . بلکه خدا نام سقراط را از باب مثال به کار برده است ؛ مانند اینکه بگوید « کسی داناست که مانند سقراط بداند که دانایی اش هیچ ارزشی ندارد. » کار رسوا کردن کسانی که وانمود می کنند دانایند و بدین وسیله مردم را فریب می دهند . تمام وقت سقراط را گرفته است ؛ و او را فقیر و بی چیز ساخته است ؛ امّا سقراط وظیفه خود می داند که درستی گفته خدا را به مردم اثبات کند. جوانان خوش دارند به سخنان او که حقیقت را آشکار می کند . گوش فرادهند ؛ و آن گاه خود این جوانان به این کار می پردازند ؛ و بدین ترتیب بر شماره دشمنان او می افزایند « زیرا که مردم خوش ندارند قبول کنند که ادعای دانایی شان مورد تفتیش قرار بگیرد. »
سقراط سپس به مدعی خود ملتوس می پردازد . و از او می پرسد آن ها که جوانان را اصلاح می کنند چه کسانی هستند. ملتوس نخست قضّات را نام می برد . سپس قدم به قدم ناچار می شود که بگوید همه مردم آتن . جوانان را اصلاح می کنند به جز سقراط! در اینجا سقراط به مناسبت چنین بخت نیکویی که نصیب شهر آتن شده . به آتنیان تبریک می گوید. آن گاه می گوید که زیستن در میان مردم صالح . بهتر است از زیستن در میان مردم فاسد . بنابراین نمی توان گفت که سقراط چنان سفیه است که به علم و عمد به فاسد کردن هم شهریان خود بکوشد ؛ و اگر سهوآ چنین می کند در آن صورت ملتوس باید او را هدایت کند . نه محاکمه.
مابقی دفاع شالوده ای کاملاً دینی دارد. سقراط تعلیم فلسفه را وظیفه ای دینی می داند که خدا به او محوّل کرده . چنانچه ترک این وظیفه همچون ترک وظیفه سربازی . ننگین خواهد بود. اگر سقراط را بدین شرط حیات بخشند که دیگر به اندیشه نپردازد . در پاسخ خواهد گفت: « ای مردم آتن . من شما را حرمت می گذارم و دوست می دارم ؛ ولی اطاعت خدا را بر اطاعت شما ترجیح می دهم ؛ و تا هنگامی که جان و توان دارم از فلسفه و تعلیم آن دست نخواهم کشید… زیرا بدانید که این امر خداست و به عقیده من تاکنون هیچ امری که از خدمت من به خدا بزرگتر باشد ؛ در شهر روی نداده است. »
سقراط انکار نمی کند که قضّات می توانند او را بکشند . یا تبعید کنند . یا از حقوق اجتماعی محروم سازند. امّا وقتی آن ها چنین می پندارند و دیگرانی نیز چنین می پندارند که آسیب بزرگی به سقراط رسیده است ؛ او با آن ها موافق نیست زیرا زیانی که این کار در روح و جان آن ها می گذارد . از بدی آسیب آن ها به سقراط بزرگتر است.
سقراط سپس می گوید که در عالم سیاست هیچ مرد درستکاری نمی تواند مدّت مدیدی پایدار بماند. وی دو مورد را ذکر می کند که در آن ها چاره ای جز دخالت در سیاست نداشته است: مسئله دموکراسی در آتن و مخالفت با سی تن جبّار.
در آخر سقراط خاطرنشان می کند که در میان حاضران . بسیاری از شاگردان سابق او و پدران و برادران آن ها وجود دارند ؛ امّا در ادعانامه حتّی یکی از اینان به عنوان شاهد معرّفی نشده است.
سقراط از پیروی از رسم متداول حاضر کردن کودکان گریان خود در دادگاه . برای رقّت آوردن قلوب قضّات خودداری می کند ؛ و می گوید که چنین صحنه هایی متّهم و دادگاه را به یک اندازه مضحک می کند. او وظیفه خود می داند که قضّات را مجاب کند . نه اینکه آن ها را بر سر رحم آورد.
پس از صدور حکم مرگ با نوشیدن شوکران و ردشدن پیشنهاد سی مینه جریمه . سقراط خطابه نهایی اش را ایراد می کند
پس از قطعی شدن حکم . سقراط برای قضّات پیش گویی می کند که به زودی به مجازاتی بسیار سخت تر از آنچه بر او روا داشته اند . گرفتار خواهند شد.
به نظر سقراط « اگر می اندیشید که با کشتن من می توانید کسی را از نکوهش زندگی زیان آورتان بازدارید . سخت در اشتباهید. این راه فرار . راهی نیست که ممکن یا آبرومندانه باشد. آسان ترین و شریف ترین راه . از پای درآوردن دیگران نیست ؛ بلکه بهتر ساختن خویشتن است. »
در ادامه او می گوید: « از میان ما آنان که مرگ را بد می پندارند . دراشتباهند ؛ زیرا که مرگ یا خوابی است بی رویا . یا رفتن روح است به دنیای دیگر. و آیا انسان در ازای هم صحبتی اورفئوس و موسی و هزیود و هومر . از چه چیزی حاضر نیست دست بشوید ؟ نه . اگر این راست باشد . پس بگذارید من بمیرم و باز هم بمیرم. » سقراط می گوید که در دنیای دیگر با کسانی هم نشین خواهد شد که شربت شهادت نوشیده اند ؛ و بالاتر از همه اینکه جستجوی خود را در طلب دانش در آن دنیا ادامه خواهد داد. و در انتها سقراط می گوید: « زمان رحلت فرارسیده است و ما هر یک به راه خود می رویم ؛ من به راه مرگ و شما به راه زندگی. کدامیک بهتر است . فقط خدا می داند.
طبق آنچه در رساله کریتو آمده است . پس از پایان دادگاه و صدور حکم . سقراط به زندان برده می شود. گروهی از شاگردان وی راه فرار از طریق رشوه دادن به نگهبانان را به او پیشنهاد کردند.
سقراط در پاسخ می گوید که به موجب قانون محکوم گشته است . و خطاست که برای گریز از مجازات دست به کاری خلاف قانون بزند. سپس او چنین می انگارد که با قوانین آتن مشغول مکالمه است ؛ و در این مکالمه قوانین می گویند که سقراط نسبت به قوانین همان حقی را دارد که پسر به پدر و برده به صاحب خود مدیون است. این گفتگو چنین پایان می یابد: « پس ای سقراط . از ما که تو را پرورانده ایم بشنو زندگی و فرزندانت را بر عدالت مقدّم مدان . بلکه نخست عدالت را در نظر داشته باش . تا کردارت در برابر بزرگان جهان پایین صواب باشد. زیرا اگر چنان کنی که کریتو می گوید . نه خود را قرین سعادت یا قدس یا عدالت جهانی یا سعادت ابدی ساخته ای و نه کسانت را. تو اکنون بی گناه می روی . در حالی می روی که بد نکرده ای بلکه با تو بد کرده اند… تو قربانی قوانین نیستی . بلکه قربانی مردمی ؛ امّا اگر پاسخ بدی را با بدی بدهی . و در ازای آسیب . آسیب برسانی . و بدین طریق عهد و پیمانی را که با ما بسته ای بشکنی . و بر کسانی که کمتر از همه سزاوار ستم هستند . یعنی خودت و دوستانت و کشورت و ما . ستم رواداری . آنگاه تا زنده ای ما بر تو خشم خواهیم گرفت . و برادران ما . یعنی قوانین عالم دیگر . نیز تو را دشمن خواهند داشت ؛ زیرا خواهند دانست که تو در راه از میان بردن ما از هیچ کاری فروگذار نکرده ای
سقراط پس از توضیح راجع به علّت رد کردن پیشنهاد فرار . به شاگردان می گوید « دغدغه به خود راه ندهید و به خود بگویید که فقط جسم مرا به خاک خواهید گذاشت. »
افلاطون در مکالمه فیدون می نویسد که پس از گفتن این جملات . سقراط برای استحمام به اتاق دیگری می رود. پس از استحمام نیز مدتی در همان اتاق می ماند تا اینکه نزدیک غروب آفتاب به نزد شاگردانش بازمی گردد. همین هنگام زندانبان می رسد و به سقراط می گوید که او را نجیب ترین و شریف ترین و بهترین کسانی می داند که به این زندان آمده اند. « من می دانم که حتی در این وضع تو به من خشم نخواهی گرفت و خشم تو متوجه جنایتکاران حقیقی خواهد بود که آن ها را می شناسی. » زندانبان سپس با اندوه خارج می شود.
سقراط از زندانبان در نزد شاگردانش تمجید می کند و او را جوان مرد می خواند. سپس از کریتو می خواهد که جام زهر را برایش بیاورد. کریتو به سقراط می گوید که عجله نکند زیرا هنوز شعاع خورشید روی تپّه ّاست و سقراط همچنان مجال حیات دارد ؛ افراد در موقعیت او . نخست خوب می خورند و میاشامند و حتّی بعضی به عشق بازی می پردازند. سقراط پاسخ می دهد که: « آن ها که چنین می کنند بی دلیل نیست ؛ زیرا آن ها خیال می کنند که از این کار نفعی می برند… من در اینکه جام زهر را دیرتر بخورم نفعی نمی بینم. اگر اندکی دیرتر بخورم خودم را مسخره خواهد کرد ؛ زیرا خود را به زندگی علاقه مند نشان خواهم داد و از آنچه در نظر من هیچ است . برای خود ذخیره خواهم ساخت. »
سقراط از خادمی در زندان می پرسد که چه باید بکند و او پاسخ می دهد که کاری ندارد جز اینکه زهر را سر بکشد و مدتی راه برود تا در پای خود احساس سنگینی کند . پس از آن هم باید دراز بکشد تا زهر کار خود را بکند.
سقراط در میان هیاهوی فریاد و گریه شاگردان چنین می کند . به تدریج بدنش رو به سرد و بی حس شدن پیش می رود. آخرین سخن او این بود که « ای کریتو ما باید خروسی به آسکلپیوس بدهیم ؛ ادای دِین را فراموش نکنید. » توضیح آنکه مردم یونان قدیم چون از بیماری شفا می یافتند . خروسی نذر آسکلپیوس می کردند ؛ و او از تب زندگی شفا یافته بود.
لحظه ای بعد سقراط تکانی نمی خورد و چشم هایش بی حرکت می ماند

سقــــراط

جملات زیبای سقراط .. کلیک کنید

برچسب ها :

همچنین ببینید

آیزاک نیوتن – زندگینامه و بیوگرافی

آیزاک نیوتن – زندگینامه و بیوگرافی

زندگینامه سر آیزاک نیوتن زندگینامه و بیوگرافی سر آیزاک نیوتن فیزیک دان . ریاضی دان …

کامنت لطفا نظـــر خود را درباره این صفحه در بخش کـــامــنت بیان کنید کامنت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پانزده − چهار =