محمود حسابی – زندگینامه و بیوگرافی

دکتر محمود حسابی

زندگینامه و بیوگرافی محمود حسابی فیزیکدان، سناتور، وزیر آموزش و پرورش و بنیانگذار فیزیک دانشگاهی در ایران

پروفسور محمود حسابی

سید محمود حسابی زاده ۳ اسفند ۱۲۸۱ در تهران – درگذشت ۱۲ شهریور ۱۳۷۱ در ژنو با نام اصلی محمود خان میرزا حسابی معروف به پروفسور حسابی فیزیکدان . سناتور . وزیر آموزش و پرورش و بنیانگذار فیزیک دانشگاهی در ایران بود.
محمود حسابی در سال ۳ اسفند ۱۲۸۱ ۱۳۲۱ ه. ق در تهران از پدر و مادر تفرشی زاده شد. پدرش سید عباس معزالسلطنه و مادرش گوهرشاد حسابی هر دو اهل تفرش و از سادات تفرش بودند.
او چهار سال اول دوران کودکی اش را در تهران سپری نمود. در هفت سالگی تحصیلات ابتدایی خود را در بیروت با تنگدستی و مرارت های دوری از میهن . در مدرسه کشیش های فرانسوی آغاز کرد. در همان زمان تعلیمات مذهبی و ادبیات فارسی را نزد مادرش فرا می گرفت. او قرآن و دیوان حافظ را از حفظ می دانست. او همچنین بر کتب بوستان . گلستان سعدی . شاهنامه فردوسی . مثنوی مولوی و منشات قائم مقام فراهانی اشراف کامل داشت. حسابی با شعر و موسیقی سنتی ایران و موسیقی کلاسیک غرب به خوبی آشنا بود. او در نواختن ویولن و پیانو مهارت داشت. وی در چند رشته ورزشی نیز موفقیت هایی کسب کرد . از جمله کسب مدرک نجات غریق در رشته شنا در دوران نوجوانی در بیروت. محمود حسابی در ۱۲ شهریور سال ۱۳۷۱ هجری شمسی در بیمارستان دانشگاه ژنو درگذشت. آرامگاه ( خانوادگی ) وی در شهر تفرش قرار دارد.
همچنین وزارت راه و ترابری جمهوری اسلامی ایران یکی از کشتی های ناوگان ایران را به نام دکتر حسابی نام گذاری کرده است.
شروع تحصیلات متوسطه او همزمان با آغاز جنگ جهانی اول و تعطیلی مدارس فرانسوی زبان بیروت بود. از این رو به مدت دو سال در منزل به تحصیل پرداخت. پس از آن در کالج آمریکایی بیروت به تحصیلات خود ادامه داد. در سن ۱۷ سالگی لیسانس ادبیات . و در سن ۱۹ سالگی لیسانس بیولوژی را اخذ نمود. پس از آن در رشته مهندسی راه و ساختمان از دانشکده فرانسوی مهندسی در بیروت فارغ التحصیل شد. در آن دوران با اشتغال در نقشه کشی و راهسازی . به امرار معاش خانواده کمک می کرد. او همچنین در رشته های پزشکی . ریاضیات و ستاره شناسی به تحصیلات دانشگاهی پرداخت.
حسابی در دانشگاه سوربن فرانسه . در رشته فیزیک به تحصیل و تحقیق پرداخت. در سال ۱۹۲۷ میلادی در سن ۲۵ سالگی دانشنامه دکترای فیزیک خود را . با ارائه رساله ای تحت عنوان حساسیت سلول های فتوالکتریک . با درجه عالی دریافت نمود
سناتور انتصابی شهر تهران در دوره های اول . دوم و سوم مجلس سنای ایران بود. وی همچنین وزیر آموزش و پرورش کابینه محمد مصدق در سال های ۱۹۵۱–۱۹۵۲ بود
حسابی با وجود امکان ادامه تحقیقات در خارج از کشور . به ایران بازگشت و به پایه گذاری علوم نوین و تأسیس دارالمعلمین و دانشسرای عالی . دانشکده های فنی و علوم دانشگاه تهران . نگارش ده ها کتاب و جزوه و راه اندازی و پایه گذاری فیزیک و مهندسی نوین پرداخت.
حسابی نخستین رئیس دانشکده فنی . پس از تأسیس دانشگاه تهران بود. در مورد نقش دکتر حسابی در تأسیس دانشگاه تهران عقاید مختلف و متفاوتی وجود دارد
مهدی خزعلی به نقل از وی می نویسد:
جهت تأسیس دانشگاه تهران با وساطت یکی از دوستان وقت ملاقاتی از وزیر معارف وقت گرفتم . پس از توضیح طرح . وزیر معارف از من پرسید: دانشگاه بسازید که چه بشود ؟ من عرض کردم: دکتر و مهندس ها که برای تحصیل به فرنگ می روند را در مملکت خودمان تربیت کنیم. و او پاسخ داد: تربیت دکتر و مهندس برای ما صد سال زود است.
متاثر از کوته فکری وزیر معارف از دفتر وزیر خارج شدم . دوستی که آزردگی مرا دید برای تسلی خاطر گفت من می توانم از رضا شاه برایت وقت ملاقات بگیرم. وقت ملاقات با رضا شاه تعیین شد . برای او طرح تأسیس دانشگاه تهران را شرح دادم و شاه پرسید که چه شود ؟ عرض کردم به جای آنکه جوانان ما به فرنگ بروند در مملکت خودمان دکتر و مهندس آموزش دهیم و رضا شاه بازپرسید که چه شود ؟ و عرض کردم: این جاده ها و راه آهن را آلمان ها می سازند مهندسین خودمان بسازند و… رضاشاه بسیار استقبال کرد و گفت بروید طرح تان را بنویسید به مجلس می گویم رای بدهد! و من از همان شب شروع به نگارش طرح دانشگاه کردم. فردای آن روز از دربار به در خانه ام آمدند . تعجب کردم که با من چه کار دارند . دیدم یکصد هزار تومان پول فرستاده اند که اعلیحضرت فرموده اند . کارتان را شروع کنید و طرح تان را نیز بنویسید. این همان مبلغ خرید زمین دانشگاه تهران بود و کار ساخت و ساز همزمان با نوشتن طرح آغاز شد. این مطلب نیز در کتاب استاد عشق که نوشته ایرج حسابی و شرح زندگی دکتر حسابی است نیز تأیید شده است.
دکتر ضیاء موحد در مصاحبه ای ادعای نقش دکتر حسابی در تأسیس دانشگاه تهران را کذب محض می داند. درباره دکتر محمود حسابی غلوهای بسیار شده است . این غلوها در حدی است که عده ای از مقامات ایران تقاضا کرده اند نام ایشان را از کلیه مکان ها و مؤسسات برداشته شود. هیچ سندی وجود ندارد که دکتر حسابی شاگرد انیشتین بوده است . به احتمال بسیار زیاد ایشان حتی یک ساعت هم شاگرد انیشتین نبوده است. دکتر محمود حسابی هیچ تعریفی هم از جهان سوم نکرده است. تعریفی که بایشان نسبت می دهند اولین بار توسط دکتر محمدحسین پاپلی یزدی استاد دانشگاه تربیت مدرس که مدتی در دانشگاه سوربن تدریس می کرده است در فصلنامه تحقیقات جغرافیایی شماره ۶۱ تابستان ۱۳۸۰چاپ شده است.
اندک زمانی پس از مرگ حسابی در سال ۱۳۷۲ . خانه او تبدیل به موزه ای شد که در آن وسایل شخصی . مدارک علمی و تحصیلی . نشان ها و تقدیرنامه ها و عکس های قدیمی و متن نطق ها و نوشته ها در آن به نمایش گذاشته شده است. این موزه در خیابان تجریش . خیابان مقصودبیک قرار دارد. که در گذشته چهارراه حسابی نامیده می شد
پس از مرگ حسابی . در رسانه های ایران مطالبی غلوآمیز در خصوص آثار و جایگاه علمی وی و ارتباط وی با دانشمندانی چون آلبرت اینشتین منتشر شده است که مورد انتقاد برخی قرار گرفته است. از این مطالب می توان برای نمونه به طرح مسائلی چون همکاری و ارتباط وی با آلبرت اینشتین و مقاله مشترک آن دو . تنها شاگرد ایرانی اینشتین بودن . بزرگترین فیزیکدان ایران بودن . مرد علمی سال بودن . دارا بودن نظریه ای نوین و اثبات شده در علم فیزیک و تحصیل همزمان و تخصص در رشته های مختلف اشاره کرد. همچنین دیدگاه وی درباره زنان مانند الزام مادرش به حجاب کارکنان درمانگاه گوهرشاد و امتناع از اعطای بورس تحصیلی به آلنوش طریان نقد شده است.
ایرج حسابی فرزند دکتر حسابی در مصاحبه ای به مکاتبات پدرش با فیزیکدان زن فرانسوی و برنده نوبل فیزیک بنام دکتر لولا اشاره می کند درحالیکه تاکنون تنها دو فیزیکدان زن موفق به دریافت نوبل فیزیک شده اند که درمیان آن ها نام چنین شخصی وجود ندارد.
برخی از چهره های دانشگاهی مانند رضا منصوری مهدی زارع و ضیاء موحد مبالغه درباره او را نکوهیده اند. برخی نیز مانند مهدی گلشنی ضمن نکوهش غلوهای زیاد درباره وی و البته نکوهش نقدهای تند . وی را فیزیکدانی متفکر دانسته است. ناصر مقبلی . استادیار و دستیار محمود حسابی نیز . خدمات حسابی را در پیشرفت و به روز کردن سپهر علمی ایران بسیار ارزنده شمرده و تلاش برای حفظ یاد او را درست می داند.
ایرج حسابی پسر محمود حسابی این نقدها را رد کرده است. وی در مصاحبه ای گفته است که پدرش هیچ عکسی با آلبرت اینشتین ندارد
آثار به جای مانده از محمود حسابی در زمینه های فیزیک . زبان فارسی و پژوهش های فرهنگی شامل ۲۱ کتاب و مقاله است. برخی از مهمترین آثار وی عبارتند از:
کتاب های فیزیک دبیرستان ۱۳۱۸.
کتابی در تفسیر امواج دوبر در شش رساله . دانشگاه تهران ۱۹۴۶.
مقاله ذرات پیوسته . در نشریه آکادمی علوم آمریکا ۱۹۴۷.
مقاله اثبات نظری بیشتر بودن جرم ذرات شارژ شده به وسیله نور نسبت به الکترون پیشنهاد تفسیر قانون جاذبه عمومی نیوتون و قانون میدان الکتریکی ماکسول . گزارش نشریه انجمن فیزیک آمریکا ۱۹۴۸.
مقاله مدل ذرات بی نهایت گسترده . نشریه فیزیک فرانسه ۱۹۵۷.
کتاب دیدگانی فیزیک دانشگاه تهران ۱۳۴۰.
رساله نظریه ذرات بی نهایت گسترده . دانشگاه تهران ۱۹۷۷.
وندها و گهواژه های فارسی ۱۳۶۸ فرهنگ حسابی انگلیسی به فارسی

پروفسور محمود حسابی

جملات زیبای محمود حسابی .. کلیک کنید

برچسب ها :

همچنین ببینید

استیون هاوکینگ – زندگینامه و بیوگرافی

استیون هاوکینگ – زندگینامه و بیوگرافی

زندگینامه استیون هاوکینگ زندگینامه استیون هاوکینگ فیزیکدان نظری . کیــهان شناس و نویسنده بریتانیایی اِستیوِن …

کامنت لطفا نظـــر خود را درباره این صفحه در بخش کـــامــنت بیان کنید کامنت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پنج × 2 =